Jak być dobrym ojcem: lekcja patriotyzmu bez wielkich słów

Środowy wieczór, jesienny wiatr bije w okna, a ty siedzisz przed ekranem i myślisz, jak przygotować webinar o przekazywaniu patriotyzmu przed 11 listopada. Zostałeś poproszony o zabranie głosu, szukasz wielkich definicji, bo zastanawiasz się, jak być dobrym ojcem i obywatelem w tych sprawach. Prawda jest jednak taka, że najważniejszą lekcję o Polsce prowadzisz bez slajdów, na własnej kanapie i przy własnym stole. To twoje codzienne, zwykłe decyzje pokazują dzieciom, co tak naprawdę znaczy szacunek do własnego kraju.

Skąd się to bierze

Patriotyzm w domu rzadko zaczyna się od hymnu śpiewanego na baczność w salonie. Zaczyna się od tego, jak mówisz o sąsiadach, o swojej pracy i o ludziach, z którymi się na co dzień nie zgadzasz. Dzieci chłoną twój stosunek do otoczenia jak gąbka. Zanim zrozumieją skomplikowaną historię, patrzą na twoje ręce i słuchają twoich słów. Za cztery dni uroczystość Wszystkich Świętych, a zaraz potem Zaduszki. Idziemy na cmentarze. To tam, przy grobach dziadków i pradziadków, przekazujesz pamięć o tych, którzy budowali nasz świat. Znicz zapalony w ciszy na opuszczonym grobie żołnierza mówi więcej niż długa i zawiła prelekcja.

W październiku, podczas domowego różańca, krótka modlitwa za ojczyznę staje się czymś zupełnie naturalnym, częścią waszego rodzinnego oddechu. Nie musisz robić akademickich wykładów z historii. Wystarczy, że sam wiesz, skąd pochodzisz, komu zawdzięczasz wolność i dokąd prowadzisz swoją rodzinę. Dziecko potrzebuje widzieć w tobie człowieka, który ma korzenie. Drzewo bez korzeni przewraca się przy pierwszym silniejszym wietrze. Twój dom ma stać mocno na ziemi.

Patriotyzm to także rzetelna praca. Kiedy wstajesz rano, wykonujesz swoje obowiązki, płacisz podatki i nie kombinujesz na boku, budujesz ten kraj. Dzieci to widzą. Widzą, czy ojciec jest człowiekiem uczciwym. To z uczciwości bierze się prawdziwa troska o dobro wspólne. Kiedy wracasz zmęczony po pracy, pokazujesz, że znojny trud ma sens. Budowanie kraju to dzisiaj przede wszystkim budowanie silnych rodzin. Silna rodzina to silne państwo. Twoja żona i twoje dzieci to twój pierwszy front. W połowie listopada przypada wspomnienie świętego Marcina. On podzielił się swoim płaszczem z żebrakiem. Nie wygłaszał mów, po prostu oddał to, co miał, komuś w potrzebie. To jest wzór działania. Służba rodzinie, służba społeczności, służba ojczyźnie. Zaczyna się od tego, czy potrafisz pomóc żonie w domu, a kończy na tym, czy staniesz w obronie słabszego na ulicy.

Praktyka krok po kroku: jak być dobrym ojcem dla młodego patrioty

Najlepszy webinar to ten, który prowadzisz własnym życiem, od rana do wieczora. Zacznij od bardzo prostych spraw, które budują szacunek do wspólnego dobra. Pokaż dziecku, że dbasz o wspólną przestrzeń. Nie rzucasz śmieci w lesie podczas spaceru. Płacisz uczciwie za pracę innych ludzi. Dbasz o porządek przed własną bramą i na klatce schodowej. To są fundamenty, na których buduje się miłość do ojczyzny.

Za dwa tygodnie Narodowe Święto Niepodległości. Kiedy zbliża się ten dzień, po prostu wywieś flagę. Zrób to razem z synem lub córką. Niech to będzie wasz mały rytuał. Opowiedz im przy tym jedną, krótką historię o twoim dziadku lub pradziadku. Pokaż, że Polska to nie jest abstrakcja z podręcznika, ale wasza ulica, wasze miasto i wasza rodzina. Wśród Odbudowanych wiemy, że męska tożsamość opiera się na konkrecie. Patriotyzm to właśnie taki twardy konkret. To gotowość do służby tu i teraz, w małych rzeczach.

Ucz dzieci szacunku do języka polskiego. Zwracaj uwagę na to, jak mówią do starszych i do siebie nawzajem. Zabierz je czasem w miejsce, które ma znaczenie dla waszej okolicy. Pokaż starą kapliczkę na rozdrożu, pomnik w parku, miejsce pamięci. Nie musisz znać wszystkich szczegółów historycznych. Wystarczy, że zatrzymacie się tam na chwilę w milczeniu. To buduje w młodym człowieku poczucie przynależności. Ojczyzna to po prostu większy dom, a o dom trzeba dbać.

Stół to miejsce, gdzie toczy się najważniejsze życie rodziny. To tutaj padają pytania o to, co dzieje się na świecie. Nie zbywaj dzieci, gdy pytają o trudne sprawy. Odpowiadaj prosto. Ucz je historii waszej rodziny, bo to z niej wyrasta historia narodu. Wyciągnij stare zdjęcia. Pokaż im, że są częścią większego łańcucha pokoleń. Twoja postawa wobec niedzielnej mszy, twoje przygotowanie do spowiedzi, twój rachunek sumienia uczy dziecko, że są na świecie rzeczy większe niż my sami. Że wolność to nie jest robienie tego, na co ma się ochotę, ale wybieranie tego, co dobre i słuszne.

Pułapki

• Ciągłe narzekanie na wszystko. Jeśli przy stole nieustannie krytykujesz kraj, urzędy i sąsiadów, dziecko szybko uzna, że Polska to miejsce, z którego trzeba uciekać. Trudno kochać coś, co w domu jest ciągle wyśmiewane.
• Zmuszanie do wzniosłości. Oczekujesz, że kilkulatek zrozumie trudne procesy historyczne i będzie stał na baczność przez godzinę podczas państwowych uroczystości w telewizji. Zamiast budować szacunek, zrazisz go do tematu.
• Oddanie tematu szkole. Zakładasz, że to system edukacji ma nauczyć twoje dziecko miłości do ojczyzny. Szkoła przekaże daty i fakty, ale serce do kraju rośnie tylko w domu.
• Brak spójności. Dzieci mają doskonały radar na fałsz. Jeśli wieszasz flagę, a następnego dnia oszukujesz w pracy klienta, cała twoja lekcja patriotyzmu traci sens.

Na ten tydzień

W najbliższych dniach, kiedy pójdziecie na cmentarz, znajdźcie wspólnie jeden stary, opuszczony grób kogoś, kto walczył za kraj. Zapalcie tam znicz, uporządkujcie liście i odmówcie krótką modlitwę, tłumacząc dziecku w dwóch prostych zdaniach, dlaczego to robicie.

Męstwo i miłość do ojczyzny przekazuje się przez obecność, pracę i codzienny przykład. Twój dom to najlepsza szkoła, a ty jesteś w niej najważniejszym nauczycielem.